Лондон, 9 февруари 2026 (МИА) - Во 1972 година е земен примерок од крв на трудница кој со години бил дилема за научниците. 

„Анализите направени на жената покажале дека во нејзините црвени крвни зрнца недостасува површински молекул кој во тоа време бил присутен кај сите познати крвни групи. Ваквата необична аномалија останала необјаснета повеќе од половина век, информира порталот Нова.

Оваа аномалија, ги поттикнала истражувачите од Велика Британија и Израел да откријат нов систем на крвни групи кај луѓето. Резултатите биле објавени во 2024 година. Според Луиз Тили, хематолог од британската Национална здравствена служба, пронаоѓањето на нов систем на крвни групи и овозможување на најдобра нега за ретките, но не помалку важни пациенти, претставува огромно достигнување на долгорочна, тимска работа.

Народот е запознаен само со неколу крвни групи од системот АВО и Рх факторот, но  постојат голем број различни крвни системи, засновани на протеини и шеќери кои ја покриваат површината на крвните клетки. Овие молекули, познати како антигени, служат како своевидни идентификациски ознаки што му помагаат на организмот да ги разликува сопствените клетки од опасните, туѓи клетки. По овој податок,  усогласеноста на крвните групи е значајна при трансфузија. Ако крвните групи на дарителот и примателот не се совпаѓаат, последиците можат да бидат сеиозни, па дури и смртоносни.   

Од страна на научниците, на почетокот на 20 век, биле откриени повеќето крвни групи, додека подоцнежните откритија се направени на мал број луѓе. Претходните истражувања покажале дека повеќе од 99,9 проценти од луѓето поседуваат антиген наречен ( AnWj), кој недостасувал во примерокот од крв од 1972 година. Според овој антиген, научниците, новиот систем го нарекле МАЛ (MAL) крвна група. 

Кај лицата кои имаат мутирани двете копии од овој ген, доаѓа до целосно отсуство на (AnWj )антигенот, што доаѓа до исклучително ретка, таканаречена (AnWj) негативна крвна група, каква што имала и бремената жена. Истражувачите, сепак, идентификувале и неколку пациенти без оваа генетска мутација, кај кои антигенот бил потиснат, што укажува дека одредени нарушувања на крвта можат да влијаат врз неговата појава.

За конечно да ја потврдат улогата на генот МАЛ, научниците по децении работа ја вметнале неговата нормална верзија во крвни клетки кои немале (AnWj) антиген. На тој начин практично го „вратиле“ недостасувачкиот маркер на површината на клетките, со што врската меѓу генот и новата крвна група била дефинитивно потврдена.

Интересен е податокот дека овој антиген не се појавува кај новороденчињата, туку се развива набргу по раѓањето. Иако сите (AnWj) негативни пациенти во студијата ја имале истата мутација, кај нив не биле забележани други клеточни абнормалности ниту дополнителни заболувања поврзани со ова генетско својство.

По ова откритие, може да се тестираат пациентите и да се утврди дали ретката МАЛ негативна крвна група е наследна или е последица на потиснување на антигенот, што може да укажува на друг здравствен проблем. Според научниците, иако ваквите крвни варијации се исклучително ретки, тие можат да имаат сериозни, па дури и фатални последици за заболените.

По повеќе од педесет години, конечно е откриена загатката што го вознемирувала  научниот тим. Истражувањето е објавено во научното списание „Блад“Blood. мв/

Фото: МИА архива

Otkrivena nova krvna grupa - rešena misterija stara više od 50 godina

Uzorak krvi jedne trudnice, uzet 1972. godine, godinama je zbunjivao naučnike. Nakon više od pedeset godina otkriveno o čemu se radi.

Uzorak krvi jedne trudnice, uzet 1972. godine, godinama je zbunjivao naučnike. Analize su pokazale da u njenim crvenim krvnim zrncima nedostaje površinski molekul koji je u to vreme bio prisutan kod svih poznatihkrvnih grupa. Ta neobična anomalija ostala je bez objašnjenja više od pola veka, prenosi Nova.rs.
 
 
Upravo taj misteriozni nedostatak doveo je istraživače iz Velike Britanije i Izraela do otkrića novog sistema krvnih grupa kod ljudi. Tim je svoje rezultate objavio 2024. godine, čime je rešena dugogodišnja naučna zagonetka.
 
 „Ovo predstavlja ogromno dostignuće i krunu dugotrajnog timskog rada. Konačno smo uspeli da definišemo novi sistem krvnih grupa i time omogućimo najbolju moguću negu retkim, ali izuzetno važnim pacijentima“, izjavila je hematološkinja Luiz Tili iz britanske Nacionalne zdravstvene službe, koja je gotovo dve decenije lično bila uključena u istraživanje ovog neobičnog slučaja.
 
Iako je javnosti najpoznatiji ABO sistem krvnih grupa, kao i Rh faktor, ljudska krv je zapravo znatno složenija. Postoji veliki broj različitih krvnih sistema, zasnovanih na proteinima i šećerima koji prekrivaju površinu krvnih ćelija. Ovi molekuli, poznati kao antigeni, služe kao svojevrsne identifikacione oznake koje organizmu pomažu da razlikuje sopstvene ćelije od potencijalno opasnih stranih.
 
Upravo zbog toga je usklađenost krvnih grupa presudna prilikom transfuzije. Ako se antigeni davaoca i primaoca ne poklapaju, reakcije mogu biti ozbiljne, pa čak i smrtonosne. Većina glavnih krvnih grupa identifikovana je početkom 20. veka, dok su kasnija otkrića uglavnom vezana za izuzetno mali broj ljudi.
  
 
Takav je slučaj i sa novim sistemom. Prethodna istraživanja pokazala su da više od 99,9 odsto ljudi poseduje antigen nazvan AnWj, koji je nedostajao u uzorku krvi iz 1972. godine. Kako se taj antigen nalazi na proteinu povezanom sa mijelinom i limfocitima, naučnici su novootkriveni sistem nazvali MAL krvna grupa.
 
Kod osoba koje imaju mutirane obe kopije gena MAL, dolazi do potpunog izostanka AnWj antigena, što rezultira izuzetno retkom, takozvanom AnWj-negativnom krvnom grupom, kakvu je imala i trudnica iz originalnog slučaja. Istraživači su, međutim, identifikovali i nekoliko pacijenata bez ove genetske mutacije, kod kojih je antigen bio potisnut, što ukazuje na to da određeni poremećaji krvi mogu uticati na njegovu pojavu.
 
„MAL je veoma mali protein sa zanimljivim osobinama, što ga je učinilo izuzetno teškim za identifikaciju. Zbog toga smo morali da sledimo više istraživačkih pravaca kako bismo prikupili dovoljno dokaza da se ovaj sistem krvnih grupa zvanično potvrdi“, objasnio je Tim Sačvel, biolog sa Univerziteta Zapadne Engleske.
 
Da bi konačno potvrdili ulogu gena MAL, naučnici su nakon decenija rada ubacili njegovu normalnu verziju u krvne ćelije koje nisu imale AnWj antigen. Time su praktično „vratili“ nedostajući marker na površinu ćelija, čime je veza između gena i nove krvne grupe definitivno potvrđena.
 
Zanimljivo je i to da se AnWj antigen ne pojavljuje kod novorođenčadi, već se razvija ubrzo nakon rođenja. Iako su svi AnWj-negativni pacijenti u studiji imali istu mutaciju, kod njih nisu uočene druge ćelijske abnormalnosti niti dodatna oboljenja povezana s tim genetskim svojstvom.
 
Sada, kada su genetski markeri ove mutacije poznati, moguće je testirati pacijente i utvrditi da li je retka MAL-negativna krvna grupa nasledna ili je posledica potiskivanja antigena, što može ukazivati na neki drugi zdravstveni problem.
 
Iako su ovakve krvne varijacije izuzetno retke, one mogu imati ozbiljne, pa i pogubne posledice za obolele. Upravo zato, svako novo saznanje o njima povećava šanse da se na vreme prepoznaju rizici i u krajnjoj liniji spasu ljudski životi.
 
 
Istraživanje je objavljeno u stručnom časopisu Blood.